طبقه بندی خطر تصرف ها در سیستمهای اسپرینکلر
طراحی اصولی سیستم اسپرینکلر با تعیین طبقهبندی خطر، یا بهطور دقیقتر با مطالعه بر روی سازه ساختمان، مواد و تجهیزات به کار رفته در ساختمان، و کاربری نواحی مختلف شروع میشود. در بسیاری از مواقع، شدت خطر آتشسوزی را میتوان با توجه به نوع کاربری (تصرف) آن ناحیه طبقهبندی کرد. در واقع، این همان کاری است که در طراحی سیستمهای اسپرینکلر برای محیطهای معمولی (غیر از انبارها) انجام میشود. برای مثال، شدت خطر آتشسوزی در محیطهای مسکونی تقریباً شبیه یکدیگر است و در هنگام طراحی لازم نیست دقیقاً بدانیم که چه چیزهایی قرار است نگهداری شوند یا طرز چینش اثاثیه در آن چگونه است. در مقابل، تعیین طبقهبندی خطر در انبارها با بررسی مواردی همچون نوع کالا، بستهبندی، طرز چینش مواد و غیره مشخص با عنوان طبقهبندی کالاها (Commodity Classification) شناخته میشود.
طبقهبندی خطر تصرفها
تقسیمبندی تصرفهای خطر روش سادهای است که از آن برای دستهبندی شدت خطر آتشسوزی و بار حرارتی ماده سوختنی بر اساس نوع بهرهبرداری از ساختمان استفاده میشود. دقت شود که در اینجا بحث احتمال وقوع آتشسوزی مطرح نیست، بلکه شدت و بار حرارتی آتشسوزی است که موجب میشود یک ناحیه در گروه بالاتر یا پایینتر قرار گیرد. این روش اساس طراحی سیستمهای اسپرینکلر با منطق کنترل آتش برای محیطهای غیر انباری را شکل میدهد.
در طبقهبندی خطر تصرفها، هر یک از ناحیههای مجزای ساختمان (هر یک از اتاقها) بسته به نوع کاربری و شدت عوامل مؤثر در طبقهبندی خطر، در یکی از گروههای زیر قرار میگیرند:
- تصرفهای کم خطر (Light Hazard)
- تصرفهای خطر معمولی گروه یک (Ordinary Hazard – Group 1)
- تصرفهای خطر معمولی گروه دو (Ordinary Hazard – Group 2)
- تصرفهای پر خطر گروه یک (Extra Hazard – Group 1)
- تصرفهای پر خطر گروه دو (Extra Hazard – Group 2)
در طبقهبندی فوق شدت آتشسوزی از بالا به پایین افزایش مییابد.
چگونگی تعیین طبقهبندی خطر
معمولاً سادهترین راه برای تعیین طبقهبندی خطر مراجعه به مثالهای ذکر شده در پیوست A استاندارد NFPA 13 است. در این بخش برای هر یک از تصرفهای خطر مثالهای زیادی ذکر شده است که میتوان از آنها برای تعیین طبقهبندی خطر استفاده کرد. برای مثال، نواحی مسکونی جزو تصرفهای کمخطر و پارکینگ خودرو جزو تصرفهای خطر معمولی گروه یک دستهبندی شدهاند.
البته باید توجه شود که مطالب ذکر شده در پیوستهای استاندارد جزو اصلی آن به حساب نمیآیند و تنها برای راهنمایی یا ارائه مطالب تکمیلی هستند؛ بنابراین نباید آنها را مطلق فرض کرد. برای مثال با آنکه نواحی مسکونی در پیوست استاندارد با عنوان تصرفهای کمخطر طبقهبندی شده است، ولی به این معنی نیست که همهٔ مناطق مسکونی را بدون استثنا میتوان به عنوان تصرفهای کمخطر در نظر گرفت، زیرا مناطق مسکونی نیز ممکن است با یکدیگر تفاوتهای زیادی داشته باشند و مواردی از این طبقهبندی مستثنی شوند. به عبارت دیگر، باید به علت طبقهبندی نواحی خطر در مثالهای ذکر شده در پیوست استاندارد، مثل مقدار مواد قابل سوختن، قابلیت اشتعالپذیری مواد و نرخ تولید گرما توجه شود.
تصرفهای کم خطر (LH)
تصرفهای کمخطر، سادهترین طبقهبندی در بین انواع طبقهبندیهای خطر است که برای مقابله با آتش به کمترین میزان آب در مقایسه با تصرفهای دیگر نیاز دارد. بر اساس تعریف، در تصرفهای کمخطر شرایط زیر برقرار است:
- مقدار و قابلیت سوختن مواد کم است.
- انتظار میرود آتشسوزی به مقدار کم و با نرخ حرارتی پایین اتفاق بیفتد.
بعضی از نواحی که مطابق با پیوست A استاندارد جزو تصرفهای کمخطر قرار میگیرند عبارتند از:
- مکانهای مسکونی (Residential)
- مکانهای آموزشی (Educational)
- مکانهای مذهبی مثل کلیساها (Churches)
- دفاتر اداری (Offices, including data processing)
- بخش پذیرایی رستوران (Restaurant seating areas)
- بیمارستانها و دامپزشکیها (Hospitals, including animal hospitals and veterinary facilities)
- کتابخانهها (به استثنای کتابخانههای با قفسههای بزرگ) (Libraries, except large stack rooms)
- موزهها (Museums)
تصرفهای خطر معمولی گروه یک (OH1)
شدت خطر آتشسوزی در تصرفهای خطر معمولی بیشتر از تصرفهای کمخطر است. تصرفهای خطر معمولی خود به دو دسته تصرفهای خطر معمولی گروه یک و خطر معمولی گروه دو دستهبندی میشوند که شدت خطر آتشسوزی در گروه دو کمی بیشتر از گروه یک است. بر اساس تعریف، این شرایط برای تصرفهای خطرمعمولی گروه یک وجود دارد:
- قابلیت سوختن مواد کم است.
- مقدار مواد قابل سوختن در حد متعادل است.
- ارتفاع «انباشتن» مواد قابل سوختن از 2.4 متر فراتر نمیرود.
- انتظار میرود آتشسوزی با نرخ حرارتی متوسط شکل بگیرد.
مشاهده میشود که در این گروه قابلیت سوختن مواد همچنان کم، ولی مقدار مواد قابل سوختن کمی بیشتر از تصرفهای کمخطر است. مطابق با پیوست A استاندارد NFPA 13، نواحی زیر یا نواحی با کارکرد مشابه جزو تصرفهای خطر معمولی گروه یک قرار میگیرند:
- پارکینگ خودرو (Automobile parking)
- نانواییها (Bakeries)
- صنایع تولید نوشیدنی (Beverage manufacturing)
- کنسروسازیها (Canneries)
- کارخانههای تولید لبنیات (Dairy products manufacturing and processing)
- کارخانههای ساخت تجهیزات الکترونیکی (Electronic plants)
- لباسشویی (Laundries)
- کارخانههای تولید شیشه و محصولات شیشهای (Glass and glass products manufacturing)
- بخش ارائه خدمات رستوران (Restaurant service areas)
- اتاقهای تأسیسات (Mechanical rooms)
تصرفهای خطر معمولی گروه دو (OH2)
تصرفهای خطرمعمولی گروه دو، به آن دسته از تصرفهای خطرمعمولی اشاره دارد که نمیتوان آنها را جزو نواحی خطرمعمولی گروه یک در نظر گرفت.
بر اساس تعریف برای تصرفهای خطرمعمولی گروه دو، شرایط زیر برقرار است:
- مقدار و قابلیت سوختن مواد در حد متوسط تا زیاد است.
- ارتفاع انباشتن مواد قابل سوختن با نرخ آزادسازی حرارتی متوسط از 3.7 متر فراتر نمیرود.
- ارتفاع انباشتن مواد قابل سوختن با نرخ آزادسازی حرارتی بالا از 2.4 متر فراتر نمیرود.
مطابق با پیوست A استاندارد NFPA 13، نواحی زیر یا نواحی با کارکرد مشابه جزو تصرفهای خطر معمولی گروه دو قرار میگیرند:
- تولیدات کشاورزی (Agricultural facilities)
- طویلهها و اسطبلها (Barns and stables)
- آسیابهای غلات (Cereal mills)
- کارخانه تولید محصولات شیمیایی معمولی (Chemical plants — ordinary)
- کتابخانههای بزرگ (Libraries — large stack room areas)
- خشکشوییها (Dry cleaners)
- محیطهای تجاری (Mercantile)
- صنایع چاپ و نشر (Printing and publishing)
- تعمیرگاهها (Repair garages)
- محلهای بارگیری بیرونی که برای بارگیری مواد معمولی (غیر از مایعات قابلاشتعال، مواد سمی و غیره) استفاده میشوند (Exterior Loading Dock)
تصرفهای پرخطر گروه یک (EH1)
بر اساس تعریف، در تصرفهای پرخطر گروه یک شرایط زیر برقرار است:
- مقدار و قابلیت سوختن مواد بسیار زیاد است.
- در این نواحی ذرات ریز معلق در هوا وجود دارند که ممکن است باعث گسترش سریع آتش با نرخ حرارتی بالا شوند.
- در این گروه مایعات قابلاشتعال یا قابلاحتراق وجود ندارند یا مقدار آنها بسیار محدود است.
مطابق با پیوست A استاندارد NFPA 13، نواحی زیر یا نواحی با کارکرد مشابه جزو تصرفهای پرخطر گروه یک قرار میگیرند:
- آشیانهٔ هواپیما – به غیر از مواردی که باید از NFPA 409 تبعیت کنند (Aircraft hangars)
- مناطقی که در آنها از سیالات هیدرولیکی قابلاشتعال استفاده میشود (Combustible hydraulic fluid use areas)
- کارخانههای چوببری (Saw mills)
- صنایع ریختهگری (Die casting)
- صنایع اکسترود فلرات (Metal extruding)
- صنایع چاپ، درصورتیکه از جوهر با نقطه اشتعال کمتر از 38 درجه سانتیگراد (100 درجه فارنهایت) استفاده میکنند (Printing – using inks having flash points below 100°F)
تصرفهای پرخطر گروه دو (EH2)
بر اساس تعریف در تصرفهای پرخطر گروه دو شرایط زیر برقرار است:
- مقدار و قابلیت سوختن مواد بسیار زیاد است.
- در این گروه ممکن است مقدار متوسط یا نسبتاً زیادی از مایعات قابلاشتعال یا قابلاحتراق وجود داشته باشد.
- محیطهایی که در آنها مواد سوختنی داخل حفاظ قرار دارند، در این گروه قرار طبقهبندی میشوند.
مطابق با پیوست A استاندارد NFPA 13، نواحی زیر یا نواحی با کارکرد مشابه جزو تصرفهای پرخطر گروه دو قرار میگیرند:
- شرایطی که در آن مایعات سوختنی اسپری میشوند (Flammable liquids spraying)
- صنایعی مانند کارخانههای پلاستیکسازی (Plastics manufacturing)
- محلهای نگهداری اتومبیل، درصورتیکه حداکثر دو اتومبیل به صورت عمودی روی هم نگهداری شوند (Car stackers and car lift systems with 2 cars stacked vertically)
بسیار عالی
مفید و کاربردی و دقیقا مطابق استاندارد
سپاس بی کران